Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt Slayt

Sosyal Yapı

 

        Atça sosyal yapı akımından Beylikler döneminden buyana tarihi süreç içinde,Yörük ,Rum,Çerkez,Muhacir ve Kürtlerden oluşan ; birlikte yaşayıp,farklılıkları zenginliğe çeviren bir beldedir.Genellikle çiftçilik,hayvancılık,sanatkarlık ve azda olsa Ticaretle uğraşmaktadırlar.

      Karaca Koyunlu taifesi(boyu) (Söğüt Yörükleri –Kayı Boyu-Teke Türkmenleri ) 1466-1467 tarihinden itibaren Aydın ve Menteşe sancaklarında yaşamışlardır.Yonca,( Çulluyan Yörükleri) Penbeğan, Çamurlu, Ulu Serli(Çulluyan Yörüklerine tabi), Bey Gözü, Bayramlı ve Germiyancık aşiretleri: Güzelhisar (Aydın) daki göçerlerdir. (Başbakanlık Osmanlı Arşivleri ve Tahrir Defterleri. nr. 176, s. 188–190; BOA. TD. nr. 270, s. 45–47)  (1)

     Atça’nın  çevre  ovalarında  yaşayan TAŞLIBEYLİK,  DİĞME, HAMAMBAŞI, HASIRCI adlı obalar Karaca Koyunlu Yörüklerinin bakiyesi olup, yerleşik düzene geçmişlerdir.

 

Atça’da ismi devam eden bazı Yörük aşiretleri:

1- Horzumlar :      

      Horzum” sözcüğü “Harizm'den gelen Türk” anlamındadır. Horzum Aşireti, Oğuzların 24 boyundan birisi olan Beydilli boyuna bağlı bir oymaktır. 

              13. yüzyılın ikinci yarısında Büyük Selçuklu Devleti Sultanı, Alparslan’ın ordu kumandanlarından Afşin Bey’in komutası altında K. Maraş, Kozan, Niğde, Sivas ve Kayseri dolaylarına gelen 2000 çadırlık kalabalık bir Horzum grubu daha sonra batıya doğru ilerleyerek Honaz’ı fethedip, Denizli bölgesine kadar geldiler. “Denizli Türkmenleri” denilen bu büyük topluluk içinde Kayı, Afşar, Yüreğil, Dodurga, Yazır boyları ile Horzum, Barza, Kızılca-Yalınç, Kızılca Keçili, Sarı tekeli gibi oymak ve obalar da bulunuyordu. Horzum oymağından küçük bir grup daha sonraki tarihlerde çevreye göçerek yerleştiler.(2)

2-Tekeller :

        Selçukoğullarının Anadolu’yu yurt yapmak üzere kazandıkları Malazgirt zaferi ve izleyen yıllarda Antalya yöresine geldiler ve kendi soy kültürlerini bölge coğrafyasına verdiler. TEKE İLİ olarak.  Osmanlı’nın Karamanoğulları ile birlikte yöreye hakim olmaları ile birlikte Teke ili ve Antalya yöresinde ayan ve eşraf olarak bölge yönetiminde sözü geçen Tekelioğulları ailesi varlığını hep sürdürdü.Tekeli Asireti, bugün Mut'a bağlı Tekeli Köyü'nde tamamen yerleşmiş durumdadırlar.(3)

3-Eymirler  :

      Oğuzların, Üçok boyunun Eymir aşireti, diğer Türk boyları gibi Orta Asya’dan yaşanan göç ile Anadolu’ya gelmiş ve değişik mekânları yurt edinmiştir.1071 den sonra  göç eden bu Yörük aşireti Aydın-Karacasu bölgesine yerleşerek ,zamanla çevreye dağılmışlardır.(4)

 

       Rumlar :

Türkler anadoluya gelmeden önce ege kıyılarında yaşayan halktır.Rum kelimesi herhangi bir dini/mezhepsel anlam taşımamakla birlikte  Doğu Ortodoks Kilisesi mensubudur. Yani, Helen (Yunan)kökenlidir. Osmanlı döneminde imparatorluk  tebaasıdır. Atça’ya 17.asırdan itibaren yerleşerek,ticaretle uğraşıp ekonomik hayata katkıları olmuştur.

1923 yılından sonra Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi  ile Atça’dan tamamen ayrılmışlardır.

 

      Çerkezler :

       1877–78 Türk-Rus Savaşı'nda yenilgiye uğrayan Osmanlı İmparatorluğu ,savaşı kazanan tarafın şartlarını kabul etmek ve Kuzey Kafkaslardan , Balkanlardan çekilmesi konusundaki isteğini yerine getirmek zorunda olduğundan, Kafkas göçmenlerinin büyük bir bölümü Küçük Asya, Anadolu'nun batısına ve ortasına yerleştirilmişlerdir. Bunlardan Şapsuglar (Şapsığ), Samsun, Balıkesir, Bolu, Aydın, Sakarya vilayetlerine  yerleştirilmiştir.(5)

    Atçada bugün bilinen  sadece 2 ailedir.Çerkez İbrahim, Çerkez Nuri ve oğulları.

 

 

      Mubadiller (Muhacirler) :

          Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi veya Değişimi, 1923 yılında Lozan Antlaşması'na ek protokol uyarınca Türkiye ve Yunanistan'ın kendi ülkelerinin yurttaşlarını din esası üzerine zorunlu göçe tabi tutmasına verilen addır.

                Mübadelede Yanya , Selanik, Drama, Kavala, Vodina ve Girit'ten Türkiye'ye gelen soydaşlarımız, Doğu Trakya ve Batı Anadolu'da Rum azınlığın ayrılışı ile boşalan yerlere iskan edilmişlerdir. Bu göçmenlerden bir grup ta Atçadaki Rum bölgesine yerleştirilmiştir.

 

      Kürtler :

            Köyden  şehirlere başlayan göçler ile 1970 li yıllarda  Güney doğu vilayetlerinden çalışmak amacı ile gelen yurttaşlarımızdır. Atça’yı yurt edinip kalmışlardır. Sayıları genel nüfusa göre azdır.Diğer gruplar gibi Atçalılarla kaynaşmışlardır.

 

1891 tarihli Aydın Vilayeti Salnamesine (Yıllık) göre Atça Nahiyesinin Nüfusu:

2498 kadın,2687 erkek, toplam 5185 kişi.

Atça Çelebioğlu Kasabası (Nahiye Merkezi ) : 2009 kadın,2016 erkek ,Toplam 4025 kişi, 1045 hane (ev).

Yağdere Köyü: 852 kişi,227 hane. Uzunlar Köyü: 178 kişi,38 hane. Kılavuz Köyü:198 kişi,50 hane. Çerkez (Mah.)Köyü :69 kişi, 18 hane.

1891 (R.1307) tarihinde,Demirhan ve İncealan Köyleri Sultanhisar nahiyesine bağlı olup;Demirhan Köyü Nüfusu:308 kişi ve67 hane, İncealan Köyü Nüfusu: 263 kişi ve 48 hanedir.(6)

 

Osmanlı Dönemi

Atça Nahiyesi Nüfus Durumu

Yıl

İslam

Rum

Musevi

Ermeni

Toplam

Genel

Toplam

Hicri

Miladi

E

K

T

E

K

T

E

K

T

E

K

T

E

K

1308

1891

2687

2498

5185

-

-

-

-

-

-

-

-

-

2687

2498

5185

1311

1894

2559

2588

5147

98

213

311

-

-

-

-

-

-

2657

2801

5458

1312

1895

2566

2588

5154

115

98

213

-

-

-

-

-

-

2681

2686

5367

1313

1896

2524

2562

5086

123

100

223

-

-

-

-

-

-

2647

2662

5309

1314

1897

2524

2562

5086

123

100

223

-

-

-

-

-

-

2647

2662

5309

1316

1899

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

5313

1326

1908

2741

2752

5493

249

221

470

4

6

10

3

2

5

2997

2981

5978

Kaynak: Salnâme-i Vilayet-i Aydın [Aydın Vilayet Salnâmesi] . İzmir Aydın Vilayeti  Matbaası , H.1296 (1879) – H.1326(1908)

---------------------------------------------------------------

 1-Yrd. Doç. Dr. Sadullah GÜLTEN, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 12 Sayı 22 Aralık- 2009

 2-Turan Gökçe, XVI. ve XVII yüzyıllarda Lazıkıyye (Denizli) Kazası, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi-2000

 3-Cezmi Yurtsever, Çukurova Türkmenleri, Yeni Zamanlar Dağıtım,İstanbul-2007

 4-Yusuf Halaçoğlu,,Anadolu'da Aşiretler, Cemaatler, Oymaklar 1453-1650 (6 cilt),Türk Tarih Kurumu Yayınları,İstanbul- 2009

 5-  Arsen AVAGYAN:Osmanlı  İmparatorluğu  ve Kemalist  Türkiye’nin Devlet-İktidar  Sisteminde  Çerkesler  ,Belge  Yayınları , İstanbul- 2004

 6-  İbrahim Cavid,Aydın Vilayeti Salnamesi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara-2010,s.390,454,549


Paylaş


Bugün : 85
Dün : 63
Toplam : 47829



www.aydinatca.com / Tüm Hakları Saklıdır ©